Türkiye'deki miras işlemleri ve uyuşmazlıkları: Avrupa'da yaşayan mirasçılar için rehber

Hollanda'da yaşayan Türkiye kökenli ailelerin önemli bir kısmının Türkiye'de bir evi, arsası ya da banka hesabı var. Bir yakın vefat ettiğinde iki ülkenin kuralları aynı anda devreye girer ve süreler, siz belgeleri toplarken işlemeye devam eder. Bu rehber, Avrupa'dan Türkiye'deki mirası takip ederken bilmeniz gerekenleri adım adım anlatır.

Hangi ülkenin hukuku uygulanır?

Türkiye'nin bakışı: 5718 sayılı MÖHUK'un 20. maddesine göre miras, ölenin milli hukukuna tabidir; Türkiye'deki taşınmazlar hakkında ise her durumda Türk hukuku uygulanır. Birden fazla vatandaşlığı olan ve bunlardan biri Türk vatandaşlığı olan kişiler için Türk mahkemeleri Türk hukukunu esas alır (MÖHUK m.4).

Hollanda'nın ve AB'nin bakışı: Avrupa Miras Tüzüğü (650/2012), 17 Ağustos 2015'ten sonraki ölümlerde kural olarak ölenin son mutad meskeninin hukukunu uygular. Hollanda'da yaşayan biri için bu genellikle Hollanda hukukudur; kişi vasiyetnameyle vatandaşı olduğu ülkenin hukukunu seçebilir.

İki sistem farklı sonuçlar verebilir. Hollanda'nın yasal paylaşımında sağ kalan eş çok güçlü korunurken, Türk hukukunda eş ile çocuklar mirası paylaşır. Türkiye'de mal varlığı olanların, Türkiye'deki varlıklar için ayrı ya da iki hukuka uyumlu bir vasiyetname düzenlemesi tartışmaları önler.

Yasal mirasçılar ve payları

Saklı pay (vasiyetle bile dokunulamayan kısım, TMK m.506): altsoy için yasal payın yarısı, anne ve babanın her biri için yasal payın dörtte biri; eş için, altsoy veya anne-baba ile birlikte mirasçıysa yasal payının tamamı, diğer durumlarda dörtte üçü. Kardeşlerin saklı payı 2007'den beri yoktur.

Adım adım: Hollanda'dan Türkiye'deki miras işlemleri

1. Ölüm belgesi. Ölüm Hollanda'da gerçekleştiyse belge apostilli olmalı ve Türkçeye yeminli tercüme edilmelidir. Türk vatandaşlarının yurt dışındaki ölümünün Türk nüfus kaydına işlenmesi için konsolosluğa bildirilmesi gerekir.
2. Vekaletname. Türk konsolosluğunda ya da Hollanda'da noterde düzenleyip apostil yaptırarak verilir. Yetkiler açıkça yazılmalıdır: mirasçılık belgesi almak, tapu intikali, mirası reddetmek, arabuluculuk, dava açmak, satış ve bedel tahsili.
3. Mirasçılık belgesi (veraset ilamı). Türkiye'de noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınır. Türk konsoloslukları veraset ilamı düzenlemez. Dosyada yabancılık unsuru varsa (yabancı uyruklu mirasçı, yurt dışında mal) noter yolu kapanır ve mahkemeye başvurulur.
4. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi. Miras istisna tutarının altında kalsa bile beyanname verilir. Yurt dışındaki vatandaşlar beyannameyi konsolosluğa da verebilir.
5. Tapu intikali ve banka hesapları. Mirasçılık belgesi ve vergi ilişiği ile taşınmazlar mirasçılar adına (çoğunlukla elbirliği mülkiyetiyle) tescil edilir, bankalardaki paralar çekilir.
6. Paylaşım. Mirasçılar anlaşırsa paylaşım sözleşmesi ve tapu işlemleriyle; anlaşamazlarsa ortaklığın giderilmesi davasıyla. 1 Eylül 2023'ten beri bu davadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.

Hollanda'da noterden alınan verklaring van erfrecht veya Avrupa Mirasçılık Belgesi Türkiye'de kendiliğinden geçerli değildir; Türkiye AB üyesi olmadığı için tapu işlemlerinde Türk mirasçılık belgesi istenir.

Kaçırılmaması gereken süreler

Tahakkuk eden veraset ve intikal vergisi üç yılda, her yıl mayıs ve kasım aylarında olmak üzere altı eşit taksitte ödenebilir.

En sık karşılaşılan miras uyuşmazlıkları

• Veraset ilamında adınızın olmaması. Yurt dışında yaşayan mirasçılar nüfus kayıtlarındaki eksiklikler yüzünden belgede yer almayabilir. Mirasçılık belgesinin iptali ve düzeltilmesi istenebilir.
• Mirastan mal kaçırma (muris muvazaası). Miras bırakanın bir taşınmazı satış gibi gösterip aslında bir mirasçıya bağışlaması. Diğer mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir.
• Saklı payın ihlali. Vasiyet veya bağışlarla saklı pay zedelenmişse tenkis davası açılır.
• Evi tek mirasçının kullanması veya kiraya vermesi. Diğer mirasçılar payları oranında kullanım bedeli (ecrimisil) ve kira gelirinden pay talep edebilir.
• Anlaşamama. Arabuluculukta uzlaşma sağlanamazsa mahkeme taşınmazı aynen bölemiyorsa satışına karar verir; çoğu zaman piyasa değerinin altında bir sonuç çıkar. Bu yüzden anlaşma yolu genellikle daha avantajlıdır.
• Borçlu miras. Borçlar varlıklardan fazlaysa mirası 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesinde reddetmek gerekir.

Mavi Kart sahipleri ve çifte vatandaşlar

Doğumla Türk vatandaşı olup izinle Türk vatandaşlığından çıkan Mavi Kart sahipleri, 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 28. maddesi uyarınca miras bakımından Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlanmaya devam eder. Türk-Hollanda çifte vatandaşlar ise Türk makamları önünde Türk vatandaşı olarak işlem görür.

Hollanda tarafında dikkat edilecekler

• Ölen Hollanda'da yaşıyorsa Hollanda'daki mal varlığı için Hollandalı bir notere başvurulur; Hollanda'da da veraset vergisi (erfbelasting) doğabilir.
• Türkiye'de ödenen veraset ve intikal vergisinin Hollanda'da dikkate alınıp alınmayacağı (çifte vergilendirmenin önlenmesi) için bir vergi danışmanına danışın.
• Türkiye'de mirası reddetmek, Hollanda'daki mirası otomatik olarak reddetmek anlamına gelmez; her ülkenin usulü ayrıca işletilmelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama değişebilir; somut durumunuz için bir avukata danışın. Son güncelleme: 7 Kasım 2026.